新浪博客

[ЯҢА]鞑靼语(喀山)简明语法

2013-04-30 23:06阅读:
1.语言简介
鞑靼语(原语:Татар теле/татарча,俄语:татарский язык,英语:Tatar language)是突厥语族中使用人口较多的语言之一。她是俄罗斯鞑靼斯坦共和国(Татарстан Республикасы)的官方语言之一,在俄罗斯有五百多万使用者,另有一百多万分布于中亚、乌克兰、波兰。属阿尔泰语系突厥语族克普恰克语支。鞑靼语有三种主要的方言,西部方言(мишәр,米沙尔方言),中部方言(казан,喀山方言)和东部方言(себер,西伯利亚方言)。标准语以喀山方言为基础发展而来。

[ЯҢА]鞑靼语(喀山)简明语法
鞑靼斯坦象征——Ак Барс“雪豹”

2. 文字和发音
鞑靼语曾使用以阿拉伯字母为基础的文字,之后出现以拉丁字母和基里尔字母为基础的文字,现在网络、报刊、书籍里最常见的文字为基里尔字母。字母表中有几个特殊字母表示特别的发音,如:ә/æ/,җ/ʑ/,ң/ŋ/,ө/ø/,һ/h/。鞑靼语字母表及其发音:

[ЯҢА]鞑靼语(喀山)简明语法

3.元音和谐
鞑靼语的元音和谐律为前后元音和谐,体现在正字上。另有唇部和谐,不体现在文字上。
前元音:ә,е,и,ө,ү
后元音:а,ы,о,у
例子
өй房子-өйдә在房子里-өйләрдә在很多房子里
татар鞑靼人-татарлар许多鞑靼人/鞑靼族-татарларның鞑靼民族的
4.名词
4.1 数
鞑靼语名词复数是根据在名词词干上加相应的词缀。
-除м,н,ң以外的辅音及元音结尾者加-лар/-ләр。如:тел语言-телләр,кул手臂-куллар
-以м,н,ң结尾者加нар,нәр。如:хайван动物-хайваннар, шәм蜡烛-шәмнәр
4.2 格
鞑靼语名词有六个格,其词缀如下:
主格(баш килеш)
属格(иялек килеше) -ның/нең
向格(юнәлеш килеше) -га/гә/ка/кә
宾格(төшем килеше) -ны/не
从格(чыгыш килеше) -дан/дән/тан/тән
位格(урын-вакыт килеше) -да/дә/та/тә
变格列举:

[ЯҢА]鞑靼语(喀山)简明语法
变格用例
-主格
Ул бик көчле иде. 他长得很壮实。
Кояш җиргә яктылык һәм җылылык бирә. 太阳给地球带来了光和热。
Мин сез әйткәнчә эшләрмен. 我应该按照你的话做。
-属格
Тауның күрке-таш, башның күрке-чәч. 山之美在石,头之美在发。
Аюның өне зур, тычканның өне кечкенә була. 狗熊吼声大,老鼠叫声小。
Хәзерге татар теле – татар халкының милли теле, ха­лыкның рухи һәм мәдәни хәзинәсенең бер чагылышы. 现代鞑靼语是鞑靼人的民族语言,民族之魂以及文化财富之一。
-向格
Бу китапны өч сумга алдым. 我花四块钱买了这本书。
Дустымга ярдәм күрсәттем. 我帮了朋友一把。
Әби безгә кичләрен әкиятләр сөйлә торган иде. 奶奶曾今每天晚上都给我们讲故事。
-宾格
Бу мәкаләне син әлбәттә укып чыгарга тиешсең. 你务必要读这篇文章。
Бүген без бу яңгырны көтмәгән идек. 今天我们没有料到这场雨。
Мин аны күзләреннән таныдым. 我通过他的眼睛认出了他。
-从格
Урманнан авылга кадәр дүрт километр. 从树林到村子有四公里。
Өйләр агачтан, таштан һәм бетоннан салыналар. 房子由木料、石材和混凝土修建而成。
Мин бу кешедән тарсынам. 我为这个人感到羞愧。
-位格
Балыклар суда яшиләр. 鱼在水里生活。
Төрле елларда күп атаклы галимнәр эшләгәннәр. 人群中许多人曾是有名的科学家。
Казанда нинди тарихи урыннар бар? 在喀山有哪些历史名胜?
3.3.领属性人称
领属性人称即表示“某人的……”
-ым/ем/м
-ың/ең/ң
-ы/е/сы/се
我们 -ыбыз/ебез/быз/без
你们 -ыгыз/егез/гыз/гез
他们 -лары/ләре
例子:
тел语言:телем, телең, теле, телебез, телегез, телләре
таш石头:ташым, ташың, ташы,ташыбыз, ташыгыз, ташлары
гаилә家庭:гаиләм,гаиләң,гаиләсе,гаиләбез,гаиләгез,гаиләләре
当领属性词缀同数、格词缀连用时位于两者之间,例如:кул-лар-ым-ны=手臂-复数-领属-格=把我们的手臂
4.代词
4.1人称代词
人称代词的变格如下:
我们 你们 他们
мин син ул без сез алар
минем синең аның безнең сезнең аларның
миңа сиңа аңа безгә сезгә алага
мине сине аны безне сезне аларны
миннән синнән аннан/аңардан бездән сездән алардан
миндә синдә анда/аңарда бездә сездә аларда
4.2指示代词
指示代词变格如下:
这些 那些
бу шул булар шуллар
моның шуның буларның шулларның
моңа шуңа буларга шулларга
моны шуны буларны шулларны
моннан шуннан булардан шуллардан
монда шунда буларда шулларда
5.形容词
形容词有级的变化,比较级在词干上加-рак/рәк,最高级在原形前加иң。
例子:
матур美-матуррак较美-иң матур最美
ак白-акрак较白-иң ак最白
аяз明亮-аязрак较明亮的-иң аяз最明亮的
6.数词
1)基数词(1~10):бер, ике, өч, дүрт, биш, алты, җиде, сигез, тугыз,ун
2)序数词(1st~10th):беренче, икенче, өченче, дүртенче, бишенче, алтынчы, җиденче, сигезенче, тугызынчы, унынчы
7.动词
7.1 动名词
鞑靼语动名词有如下两种形式:
1)-у/ү:сөйләү说,укыу读
2)-мак/мәк:сөйләмәк说, укымак读
7.2 不定式
–ырга/ергә/рга:сөйләргә说, укырга读
7.2 动词的人称
1)第一套
1sg
2sg -сың/сең
3sg
1pl -быз/без
2pl -сыз/сез
3pl -лар/ләр
2)第二套
1sg
2sg
3sg
1pl
2pl -гыз/гез
3pl -лар/ләр
3)第三套
1sg -мын/мен
2sg -сың/сең
3sg
1pl -быз/без
2pl -сыз/сез
3pl -нар/нәр
7.3.时态
1)现在将来时:
词干+а,ә(辅音词干)/ый,и(元音词干)+第一套
例子:белергә知道:беләм, беләсең, белә, беләбез, беләсез, беләләр
否定式为词干加ми,мый再加人称
例子:белмим, белмисең, белми, белмибез, белмисез, белмиләр
用例:
Казаннар үзләренең шәһәрләрен бик яраталар, аның тарихы белән горурланалар.
喀山人非常喜爱自己的城市,他们以喀山的历史为傲。
2)一般过去时:
词干+ды,де,ты,те+第二套
例子:белдем, белдең, белде, белдек, белдегез, белделәр
否定式是在词干上加ма,мә加过去时词缀再加人称。
例子:белмәдем, белмәдең, белмәде, белмәдек, белмәдегез, белмәделәр
3)不定过去时:
词干+ган,гән,кан,кән+第三套
例子:белгәнмен, белгәнсең, белгән, белгәнбез, белгәнсез, белгәннәр
否定式是在肯定式的词干上加ма,мә。
4)确定将来时:
词干+ачак,әчәк,ячак,ячәк+第三套
例子:беләчәкмен, беләчәксең, беләчәк, беләчәкбез, беләчәксез, беләчәкләр
否定式是在肯定式的词干上加ма,мә。
5)不定将来时:
词干+ар,әр,ыр,ер+第三套
例子:белермен, белерсең, белер, белербез, белерсез, белерләр
否定式是在肯定式的词干上加ма,мә。
6)过去持续时:
а型副动词+иде-(助动词)的变位
例子:белә идем, белә идең, белә иде, белә идек, белә идегез, белә иде
7)久远过去时:
ган型形动词+иде-(助动词)的变位
例子:белгән идем, белгән идең, белгән иде, белгән идек, белгән идегез, белгән иде
8)多次过去时
а型副动词+торган+иде-(助动词)的变位
例子:белә торган идем, белә торган идең, белә торган иде, белә торган идек, белә торган идегез, белә торган иде

我的更多文章

下载客户端阅读体验更佳

APP专享