用20260226新方案试转写KongJighji
2026-02-28 00:42阅读：
Kong Jiðji
孔乙己
La interna aranðo de drinkejoj
en la urbeto Luðen estas malsama ol tiu de la alilokaj: kontraû la
strato troviðas çiam granda L-forma servotablo, malantaû ði estas
pretigita bolanta akvo, en kiu oni povas çiam ajn varmigi vinon.
Laboristoj, fininte sian matenan aû tagan laboron, ofte elspezas
kvar kupromoneretojn por açeti bovlon da vino---tio estis la prezo
antaû pli ol dudek jaroj, nun por çiu bovlo ði altiðis al dek
moneretoj---kaj starante antaû la servotablo, trinkas ðin varman
por refrešiði sin. Se oni elspezus plian monereton, oni povus
ricevi telereton da salita bambuðermo aû fenkolspicitaj fabograjnoj
por manði dum la trinkado. Kaj se oni elspezus pli
ol dek moneretojn, oni povus ricevi jam teleron da manðaÿo kun
viando. Sed multaj el tiuj çi klientoj estas mallongvestuloj kaj
ðenerale ne povas esti tiel luksemaj. Nur robuloj enpašas la
najbaran drinkçambron, mendas vinon kaj manðaÿojn kaj malrapide
ðuas ilin tie sidante.
鲁镇的酒店的格局，是和别处不同的：都是当街一个曲尺形的大柜台，柜里面预备着热水，可以随时温酒。做工的人，傍午傍晚散了工，每每花四文铜钱，买一碗酒，——这是二十多年前的事，现在每碗要涨到十文，——靠柜外站着，热热的喝了休息；倘肯多花一文，便可以买一碟盐煮笋，或者茴香豆，做下酒物了，如果出到十几文，那就能买一样荤菜，但这些顾客，多是短衣帮，大抵没有这样阔绰。只有穿长衫的，才踱进店面隔壁的房子里，要酒要菜，慢慢地坐喝。
Jam de mia dekdua jaro mi servis
kiel kelnero en Šjanheng-drinkejo çe la enirejo de la urbeto. La
drinkejomastro diris, ke mi estas tro stultaspekta, eble ne kababla
por servi la roboportantajn klientojn, kaj ke mi ion faru ekstere.
La eksteraj klientoj mallongvestaj estas facile alparoleblaj, sed
inter ili estis sufiçe multaj, kiuj estis grumblemaj kaj pedantaj.
Ili ofte ne trovis trankvilon, ðis ili propraokule povis observi
kiel la flava vino estis çerpata el la vazo, çerpata el la vazo,
certiði ke ne estas akvo en la fundo de la kruço, kaj propraokule
vidis, ke oni metis la kruçon en varman akvon. Sub tia severa
kontrolo estis tre malfacile enmiksi akvon. Tial post kelkaj tagoj
la drinkejomastro denove asertis, ke mi çi tion ne povas fari.
Feliçe mia rekomendinto estis influa, tial ne estis eble min
maldungi; kaj la seninteresa drinkaÿvarmigado fariðis mia
tasko.
我从十二岁起，便在镇口的咸亨酒店里当伙计，掌柜说，样子太傻，怕侍候不了长衫主顾，就在外面做点事罢。外面的短衣主顾，虽然容易说话，但唠唠叨叨缠夹不清的也很不少。他们往往要亲眼看着黄酒从坛子里舀出，看过壶子底里有水没有，又亲看将壶子放在热水里，然后放心：在这严重兼督下，羼水也很为难。所以过了几天，掌柜又说我干不了这事。幸亏荐头的情面大，辞退不得，便改为专管温酒的一种无聊职务了。
De tiam mi tuttage nenion staris
malantaû la servotablo kaj prizorgis nur mian taskon. Kvankam
nenion mi fušis en mian laboro, tamen mi sentis iom da monotono kaj
enuo. La drinkejomastro havis çiam severan mienon kaj ankaû la
klientoj malafable alparolis min. Tute ne estis eble por mi
vigliði. Mi povis iom ridi, nur kiam Kong Jiðji alvenis. Tial mi
memoras lin eç nun.
我从此便整天的站在柜台里，专管我的职务。虽然没有什么失职，但总觉得有些单调，有些无聊。掌柜是一副凶脸孔，主顾也没有好声气，教人活泼不得；只有孔乙己到店，才可以笑几声，所以至今还记得。
Kong Jiðji estis la sola homo,
kiu drinkis starante kaj tamen portis robon. Li estis altstatura,
kun vizaðo pala, sur kiu ofte troviðis vundoj inter la faltoj, kaj
kun barbo taûzita kaj griza. Kvankam li portis robon, tamen la robo
estis malpura kaj eluzita, šajne ne flikita nek lavita jam pli ol
dek jarojn. Kiam li parolis, li çiam enmiksis la vortojn “ði, hu,
ðe, je”, tiel ku oni povis nur duone kompreni lin. Çar lia familia
nomo estis Kong, oni prenis por li moknomon Kong Jiðji el la
duokomprenebla frazo “šang da ÿen, kong yi ðji” en skribmodelo.
Kiam Kong Jiðji alvenis, çiuj drinkantoj ekridis, lin rigardante,
kaj kelkaj kriis: “Ho, Kong Jiðji, aldoniðis denove novaj cikatroj
sur via vizaðo!” Al tio li ne respondis, sed diris al iu malantaû
la servotablo: “Varmigu du bovlon da vino kaj alportu unu telereton
da fenkol-fabograjnoj.” Tion dirinte, li vicigis naû moneretojn sur
la tablon. Ili intence laûte kriis: “Certe vi denove štelis.” Larðe
malferminte la okulojn, Kong Jiðji diris: “Kial vi tiel senbaze
makulis mian senkulpecon?...” “Kia senkulpeco? Antaûhieraû mi
propraokule vidis vin batata kun la korpo pendanta en la aero, pro
tio ke vi štelis librojn de sinjoro He.” Kaj
Kong Jiðji ruðiðis, çiu blua vejno sur lia frunto reliefiðis, kaaj
li argumentis: “Kaše preni librojn...jem afero de intelektuloj, çu
tion oni povas nomi štelo? Tiam sekvis vortoj malfacile
kompreneblaj, kiel “ðentilhomo restas firma en mizero”, kiel “...ðe
hu,” ktp. Tio kaûzis ridegon inter la hamamaso, kaj gaja atmosfero
regis en la tuta drinkejo antaû kaj post la
servotablo.
孔乙己是站着喝酒而穿长衫的唯一的人。他身材很高大；青白脸色，皱纹间时常夹些伤痕；一部乱蓬蓬的花白的胡子。穿的虽然是长衫，可是又脏又破，似乎十多年没有补，也没有洗。他对人说话，总是满口之乎者也，教人半懂不懂的。因为他姓孔，别人便从描红纸上的“上大人孔乙己”这半懂不懂的话里，替他取下一个绰号，叫作孔乙己。孔乙己一到店，所有喝酒的人便都看着他笑，有的叫道，“孔乙己，你脸上又添上新伤疤了！”他不回答，对柜里说，“温两碗酒，要一碟茴香豆。”便排出九文大钱。他们又故意的高声嚷道，“你一定又偷了人家的东西了！”孔乙己睁大眼睛说，“你怎么这样凭空污人清白……”“什么清白？我前天亲眼见你偷了何家的书，吊着打。”孔乙己便涨红了脸，额上的青筋条条绽出，争辩道，“窃书不能算偷……窃书！……读书人的事，能算偷么？”接连便是难懂的话，什么“君子固穷”，什么“者乎”之类，引得众人都哄笑起来：店内外充满了快活的空气。
Oni en lia foresto asertis, ke
Kong Jiðji iam studis, tamen en la fino li ne sukcesis en la
praimara ekzameno, kaj li ne estis lerta por perlabori vivrimedojn,
sekve pli kaj pli malriçiðis kaj oreskaû fariðis almozulo. Feliçe
li bele skribis, tial li povis akiri sian çiutaganpanon
perlibrokopiado por aliuloj. Bedaûrinde li havis malbonan inklinon
al drinkado kaj maldiligenteco. Nur kelkajn tagojn post la komenco
de la laboro, li malaperis kun çio---kun la libroj, paperoj,
skribiloj kaj inkoplato. Post kelkfoja ripeto de tia malapero, oni
ne plu petis lin kopiilibrojn. Ne povante trovi vivrimedon, Kong
Jiði vole nevole infoje štelis. Sed en nia drinkejo li estis
bonkonduta ol çiuj aliaj, çar li neniam šuldis; kvankam kelkfoje li
ne havis monon kontantan kaj ni devis provizore noti la šuldon sur
memortabulon, tamen la repago neniam prokrastiðis pli ol unu
monaton kaj de sur la tabulo forvišiðis la nomo de Kong
Jiðji.
听人家背地里谈论，孔乙己原来也读过书，但终于没有进学，又不会营生；于是愈过愈穷，弄到将要讨饭了。幸而写得一笔好字，便替人家钞钞书，换一碗饭吃。可惜他又有一样坏脾气，便是好吃懒做。坐不到几天，便连人和书籍纸张笔砚，一齐失踪。如是几次，叫他钞书的人也没有了。孔乙己没有法，便免不了偶然做些偷窃的事。但他在我们店里，品行却比别人都好，就是从不拖欠；虽然间或没有现钱，暂时记在粉板上，但不出一月，定然还清，从粉板上拭去了孔乙己的名字。
Kiam Kong Jiðji jam trinkis
duonbovlon da vino kaj lia ruðiðinta vizaðo iom post iom reprenis
sian originalan koliron, iu alia denove lin demandis: “Kong Jiðji,
çu vi efektive scipovas legi kaj skribis?” Kong Jiðji rigardis la
demandinton malestime, kvazaû li ne volus sin humiligi per
argumentado. Ili sekve daûrigis: “Kial vi ne sukcesis akiri eç
duonon de la titolo de ‘šiûcaj-o’?” Kong Jiðji tuj aspektis
deprimita kaj maltrankvila, lia vizaðo mallumiðis, kaj li ekparolis
ion; sed çifoje çiuj vortoj estis tial liaj estis “ði, hu ðe, je”
ktp. kaj nenion oni povis kompreni. Tiam ankaû çiuj ridegis: gaja
atmosfero regis en la tuta drinkejo antaû kaj post la
servotablo.
孔乙己喝过半碗酒，涨红的脸色渐渐复了原，旁人便又问道，“孔乙己，你当真认识字么？”孔乙己看着问他的人，显出不屑置辩的神气。他们便接着说道，“你怎的连半个秀才也捞不到呢？”孔乙己立刻显出颓唐不安模样，脸上笼上了一层灰色，嘴里说些话；这回可是全是之乎者也之类，一些不懂了。在这时候，众人也都哄笑起来：店内外充满了快活的空气。
Tiam mi povis ridi kune kun la
aliaj, kaj la mastro min neniel riproçis. Krome ankaû la mastro,
vidinte Kong Jiðji, ofte lim tiel demandis por amuzi la aliajn.
Kong Jiðji sciis, ke li ne povas babili kun ili, sekve li povis nur
alparoli infanojn. Foje li diris al mi: “Çu vi iam lernis legi?” Mi
iomete kapjesis. Li diris: “Jes?...do mi vin ekzamenu. Kiel vi
skribas la ideografiaÿon ‘huj’ en la vorto ‘hujšjangdou’?” Mi
pensis: “Çu homo simila al almozulo taûgas por min ekzameni?” Mi do
deturnis la vizaðon kaj ne plu respondis al li. Longe atendinte
Kong Jiðji diris sincere: “Vi ne povas skribi...Mi vin instruos.
Memoru! Çi tiun vorton vi devas memori. Kiam vi fariðios
drinkejomastro, vi ðin bezonos por kontnotoj.” Mi pensis, ke mi
ankoraû estas tre malproksima de la rango de mastro, kaj, cetere,
nia mastro nenioam notis fenkolajn fabojn en kontlibron; trovante
lin ridinda kaj estante senpacienca, mi malvigle respondisw: “Kiu
bezonas vian instruon? Çu ne estas la signo ‘herbo’ super la
sonsigno ‘huj’, kiu signifas ‘reveni’?” Kong Jiðÿi aspektis tre
entuziasmigita, kaj kaj frapetante la servotablon per du longaj
fingroungoj kaj kapjesante li diris: “Jes, jes!...La ideografiaÿon
‘huj(fenkolo)’ oni povas skribi en kvar manieroj, çu vi scias?” Mi
fariðis ankoraû pli senpacienca kaj foriris paûtante. Kong Jiðji
trempis sian ungon en vinon por skribi sur la servotablo, sed,
vidinte ke mi tute ne interesiðas, li ðmis kun mieno ege
bedaûranta.
在这些时候，我可以附和着笑，掌柜是决不责备的。而且掌柜见了孔乙己，也每每这样问他，引人发笑。孔乙己自己知道不能和他们谈天，便只好向孩子说话。有一回对我说道，“你读过书么？”我略略点一点头。他说，“读过书，……我便考你一考。茴香豆的茴字，怎样写的？”我想，讨饭一样的人，也配考我么？便回过脸去，不再理会。孔乙己等了许久，很恳切的说道，“不能写罢？……我教给你，记着！这些字应该记着。将来做掌柜的时候，写账要用。”我暗想我和掌柜的等级还很远呢，而且我们掌柜也从不将茴香豆上账；又好笑，又不耐烦，懒懒的答他道，“谁要你教，不是草头底下一个来回的回字么？”孔乙己显出极高兴的样子，将两个指头的长指甲敲着柜台，点头说，“对呀对呀！……回字有四样写法，你知道么？”我愈不耐烦了，努着嘴走远。孔乙己刚用指甲蘸了酒，想在柜上写字，见我毫不热心，便又叹一口气，显出极惋惜的样子。
Kelkfoje ankaû najbaraj infanoj,
aûdinte ridadon, alkuris por patropreni la amuzon kaj çirkaûis Kong
Jiðji. Li donis al ili po unu fenkol-fabograjnon. Kiam la infanojn
finmanðis la fabograjnojn, ili ankaraû ne foriris, sed fiksrigardis
la telereton. Kong Jiðji konfuziðis, etendis siajn kvin fingrojn,
kovris la telereton kaj kliniðinte diris: “Restas jam ne multe,
restas jam ne multe por mi!” Rektiðinte li denove ekrigardis la
fabograjnojn, kaj kapneante diris: “Ne multe, ne multe! ‘multe ? ne
multe !’” Do la grupo da infano disiris
ridante.
有几回，邻居孩子听得笑声，也赶热闹，围住了孔乙己。他便给他们茴香豆吃，一人一颗。孩子吃完豆，仍然不散，眼睛都望着碟子。孔乙己着了慌，伸开五指将碟子罩住，弯腰下去说道，“不多了，我已经不多了。”直起身又看一看豆，自己摇头说，“不多不多！多乎哉？不多也。”于是这一群孩子都在笑声里走散了。
Tiamaniere Kong Jiðji gajigis la
aliajn, sed sen li oni ja ankaû vivis egale
bone.
孔乙己是这样的使人快活，可是没有他，别人也便这么过。
Iutage, eble du-tri tagojn antaû
la Aûtunmeza Festo, nia mastro estis reguliganta la kontojn.
Preninte la tabulon de la muro, li subite diris: “Kong Jiðji jam
longe ne venis. Li ankoraû šuldas dek naû monerojn.” Tiam ankaû mi
ekkonsciis, ke li efektive jam longe ne venis. Iu drinkanto diris:
“Kiel li povus veni?...Liaj kruroj rompiðis pro bastonado.” La
drinkejomastro diris: “Ha!” “LI ankoraû çiam štelis. Çifoje li tute
perdis sian prudenton kaj prištelis eç ‘ðjuÿen-on’ Ding. Çu lin oni
povas prišteli?” “Kio poste?” “Kio poste do？li unue
skribis la konfeson deklaranta la kulpon, poste estis batita, ja
batita dum la plej granda parto de la nokto, plue liaj kruroj
rompiðis.” “Kio poste?” “Poste liaj kruroj rompiðis.” “Kio do, post
la rompiðo de liaj kruroj?” “Kio?...Kiu scias? Li eble mortis.” La
mastro ne plu demandis kaj denove malrapide kalkulis siajn
kontojn.
有一天，大约是中秋前的两三天，掌柜正在慢慢的结账，取下粉板，忽然说，“孔乙己长久没有来了。还欠十九个钱呢！”我才也觉得他的确长久没有来了。一个喝酒的人说道，“他怎么会来？……他打折了腿了。”掌柜说，“哦！”“他总仍旧是偷。这一回，是自己发昏，竟偷到丁举人家里去了。他家的东西，偷得的么？”“后来怎么样？”“怎么样？先写服辩，后来是打，打了大半夜，再打折了腿。”“后来呢？”“后来打折了腿了。”“打折了怎样呢？”“怎样？……谁晓得？许是死了。”掌柜也不再问，仍然慢慢的算他的账。
Post la festo, la aûtuna vento
malvarmiðis tago post tago, kaj la vintro proksimiðis; kvankam
tuttage mi restis apud la fajro, vatita jako jam estis necesa. Iun
posttagmezon ni honoris neniu kliento, kaj mi estis sidanta kun
okuloj fermitaj. Subite mi zûdis voçon: “Varmigu bovlon da vino!”
La voço, kvankam tre mallaûta, estis tre bone konata. Sed,
çirkaûrigardante, mi trovis neniun. Stariðinte mi rigardis eksteren
kaj vidis Kong Jiðji sidi malsupre çe la servotablo kontraû la
sajlo. Lia vizaðo estis nigra kaj malgrasa tute deformiðis; li
portis eluzitan jakon subštofitan; li sidis kun kruroj krucitaj kaj
havis sub si tifaan(Typha latifolia) sakon ligitan al la šultroj
per pajlošnuro. Vidinte min, li denove diris: “Varmigu bovlon da
vino.” Ankaû la drinkejomastro elšovis sian kapon kaj diris: “Çu
Kong Jiðji? Vi ankoraû šuldas dek naû monerojn!” Suprenrigardante
Kong Jiðji tre deprimite respondis: “Tion...mi likvidos la venontan
fojon. Çifoje mi açetos kontante. Donu vinon bonan!” La
drinkejomastro same kiel antaûe diris al li ridante: “Kong Jiðji,
vi denove štelis.” Sed çifoje li ne multe senkulpigis sin, nur
diris mallonge: “Ne šercu!” “Šerci! Se vi ne štelis, kial viajn
krurojn oni batadis ðis rompiðo?” Kong Jiðji diris mallaûte: “Ili
rompiðis pro falo, pro...falo...” Lia rigardo kvazaû petis la
drinkejomastron ne plu mencii tion. Tiam jam kolektiðis kelkaj
personoj. Ili çiuj ridis kune kun la mastro. Mi varmigis la vinon,
ðin portis eksteren, kaj metis sur la sojlon. Li elprenis el sia
širita pošo kvar moneretojn kaj metis ilin en mian manon. Mi vidis,
ke liaj manoj estas tute kotaj, ja per ili li estis veninta. Baldaû
li eltrinkis la vinon kaj denove sidante formoviðis per helpo de
siaj manoj, akompanate de la babilado kaj ridado de la
aliaj.
中秋之后，秋风是一天凉比一天，看看将近初冬；我整天的靠着火，也须穿上棉袄了。一天的下半天，没有一个顾客，我正合了眼坐着。忽然间听得一个声音，“温一碗酒。”这声音虽然极低，却很耳熟。看时又全没有人。站起来向外一望，那孔乙己便在柜台下对了门槛坐着。他脸上黑而且瘦，已经不成样子；穿一件破夹袄，盘着两腿，下面垫一个蒲包，用草绳在肩上挂住；见了我，又说道，“温一碗酒。”掌柜也伸出头去，一面说，“孔乙己么？你还欠十九个钱呢！”孔乙己很颓唐的仰面答道，“这……下回还清罢。这一回是现钱，酒要好。”掌柜仍然同平常一样，笑着对他说，“孔乙己，你又偷了东西了！”但他这回却不十分分辩，单说了一句“不要取笑！”“取笑？要是不偷，怎么会打断腿？”孔乙己低声说道，“跌断，跌，跌……”他的眼色，很像恳求掌柜，不要再提。此时已经聚集了几个人，便和掌柜都笑了。我温了酒，端出去，放在门槛上。他从破衣袋里摸出四文大钱，放在我手里，见他满手是泥，原来他便用这手走来的。不一会，他喝完酒，便又在旁人的说笑声中，坐着用这手慢慢走去了。
Post tio denove longe ni ne
vidis Kong Jiðji. Je la jarfino, depreninte la tabulon, la
drinkejomastro diris: “Kong Jiðji ankoraû šuldas dek naû monerojn!”
Je la Drakboata Festo de la sekvanta jaro li denove diris: “Kong
Jiðji ankoraû šuldas dek naû monerojn!” Je la Aûtunmeza Festo,
tamen, li tion ne diris. Venis denove jarfino, sed ni ne plu vidis
Kong Jiðji.
自此以后，又长久没有看见孔乙己。到了年关，掌柜取下粉板说，“孔乙己还欠十九个钱呢！”到第二年的端午，又说“孔乙己还欠十九个钱呢！”到中秋可是没有说，再到年关也没有看见他。
Eç ðis nun mi lin ne pli
vidis,---eble li efektive mortis.
我到现在终于没有见——大约孔乙己的确死了。
Marto 1919
一九一九年三月。
(Trad. Venlo
Fon)
陆恩壹注：本文世界语原译者为冯文洛，在第10段中有一小段漏译，我按照原文补译了这一小段如下：
“Kio poste do？li unue skribis la
konfeson deklaranta la kulpon, poste estis batita, ja batita dum la
plej granda parto de la nokto, plue liaj kruroj
rompiðis.”
“怎么样？先写服辩，后来是打，打了大半夜，再打折了腿。”
注释（注释源于网络上的《鲁迅全集》）
本篇最初发表于一九一九年四月《新青年》第六卷第四号。发表时篇末有作者的附记如下：“这一篇很拙的小说，还是去年冬天做成的。那时的意思，单在描写社会上的或一种生活，请读者看看，并没有别的深意。但用活字排印了发表，却已在这时候，——便是忽然有人用了小说盛行人身攻击的时候。大抵著者走入暗路，每每能引读者的思想跟他堕落：以为小说是一种泼秽水的器具，里面糟蹋的是谁。这实在是一件极可叹可怜的事。所以我在此声明，免得发生猜度，害了读者的人格。一九一九年三月二十六日记。”
描红纸：一种印有红色楷字，供儿童摹写毛笔字用的字帖。旧时最通行的一种，印有“上大人孔（明代以前作丘）乙己化三千七十士尔小生八九子佳作仁可知礼也”这样一些笔划简单、三字一句和似通非通的文字。
“君子固穷”：语见《论语·卫灵公》。“固穷”即“固守其穷”，不以穷困而改便操守的意思。
进学：明清科举制度，童生经过县考初试，府考复试，再参加由学政主持的院考（道考），考取的列名府、县学籍，叫进学，也就成了秀才。又规定每三年举行一次乡试（省一级考试），由秀才或监生应考，取中的就是举人。
回字有四样写法：回字通常只有三种写法：回、〔外“冂”内“巳”〕、〔“面”之下部〕。第四种写作〔外“囗”内“目”〕（见《康熙字典·备考》），极少见。
“多乎哉？不多也”：语见《论语·子罕》：“大宰问于子贡曰：‘夫子圣者与？何其多能也！’子贡曰：‘固天纵之将圣，又多能也。’子闻之，曰：‘大宰知我乎？吾少也贱，故多能鄙事。’君子多乎哉？不多也。”这里与原意无关。
服辩：又作伏辩，即认罪书。
据本篇发表时的作者《附记》（见注1），本文当作于一九一八年冬天。按：本书各篇最初发表时都未署写作日期，现在篇末的日期为作者在编集时所补记。
